Bunedir.org

Ünsüz Değişmesi

1. B→M Değişmesi
Bir dudak ünsüzü olan “b” sesinin, kendinden önceki hecedeki “n” sesini “m” ye dönüştürmesidir. Daha çok yabancı kelimelerde (özellikle Farsça) görülür. Buna gerileyici ses benzeşmesi denir.

Örnekler:
saklanbaç→saklambaç, dolanbaç→dolambaç, anbar→ambar,
canbaz→cambaz, anber→amber, çeharşenbe→çarşamba,
pencşenbe→perşembe, çenber→çember, sünbül→sümbül, penbe→pembe,
tenbel→tembel, menba→memba...

İstanbul, Safranbolu, Zeytinburnu, düzenbaz, sonbahar, bin bir, binbaşı, onbaşı gibi kelimelerde söyleyişte "m" ye doğru bir kayma olmasına rağmen yazda yine “n” olarak korunur.

2. Ğ→V Değişmesi
Bazı kelimelerin söylenişinde “ğ” nin “v” ye dönüştüğü görülür. Bunları iki şekilde yazılması ve okunması doğrudur.

Örnekler:
döğmek→dövmek; göğermek→gövermek; oğmak→ovmak; öğmek→övmek; söğmek→sövmek, öğün→övün...

Söyleyişte ğ→v değişimi görülen bu kelimeleri “v” li yazmak daha uygundur.

3. B→P Değişmesi
b→p değişmesine uğratılan Arapça kelimeler. “s” den sonra gelen “b” ,  “p” ye dönüşür.

nispet, ispat, kispet, müspet, naspetmek, tespit, tespih...

“s” den sonra gelmeyen “b” ler ise olduğu gibi kalır.

makbul, ikbal, tatbik, teşbih...

4. C→Ç Değişmesi
c→ç değişmesi görülen ve görülmeyen Arapça kelimeler:
eçhel, içtihat, içtimaî, meçhul...
mescit, tescil, teşci...

5. D→T Değişmesi
d→t değişmesi görülen yabancı kelimeler. Farsça “-dar” son eki bulunduran kelimelerde d, t ’ye dönüşür.

emektar, minnettar, silâhtar, taraftar...

Bazı Arapça kelimeler:
miktar, metfun, methal, methiye, tetkik, Hayrettin, Seyfettin...

Bazı Arapça kelimelerde “d” korunmuştur:
takdim, takdir (taktir farklı anlamdadır), takdis, tasdik, tekdir.

Bunedir.Org