Bunedir.org

Işıma

Işıma veya radyasyon bir kaynaktan çevreye Enerji Taşınımıdır. Parçacık salınımı yolu ile veya dalgalar ile iletilir. Radyoaktiflik ile karıştırılmamalıdır. Elektromanyetik dalgalar yoluyla enerji salınımına Elektromanyetik Işınım, ses dalgalarıyla salınan enerjiye Akustik Işınım, atomaltı ya da atom çekirdekleri yoluyla salınan enerjiye de Parçacıklı Işınım denir.

Isının Işıma Yoluyla Yayılması :
Soğuk bir kış gününde, güneş altında kalan bir otonun camları ve kaportası soğuk iken içinin nasıl ısındığı tartışacaksınız. Öğretmeninizin kılavuzluğunda, oto içindeki havanın camdan veya metal kaportadan ısı iletimi ile ısınmış olamayacağı, öyle olsaydı otonun dışının da sıcak olması gerektiği sonucunu çıkarabilirsiniz. Buradan, oto içindeki havaya doğrudan temas olmadan ısı aktarılmış olacağı sonucuna varılır.

Işıma Örnekleri

Soru:

“Oto içine güneş girmeseydi, güneş altında kalan otonun içi aynı şekilde ısınır mıydı?”


Açıklama:
Bu soruya cevabınız elbette ki hayır olacaktır.
Güney yönünde olan evlerin kuzey yönünde olan evlerden daha sıcak olması tartışılır. Buradan görünür ışınların ısı taşıdığı çıkarımına varılır. Bu şekilde ısı yayılmasının “ Işıma ile Yayılma ” olduğu vurgulanır.

* Isı ışıma yoluyla(görünmez ışınlarla) yayılabilir.

Bilgi: Kışın güneşli günlerde, dışarıda sıcaklık sıfırın altında iken güney yönünde olan ve iyi güneş alan evlerin içinin soba gerektirmeyecek kadar ısınması, ışıma yolu ile ısı yayılmasına iyi bir örnektir.

Soru: Dünya'mız Nasıl Isınır, Neden Soğur?

Açıklama: Sevgili öğrenciler, “ Dünyayı ısıtan enerji nereden geliyor? ” sorusunu tartışacaksınız.Farklı mevsimlerde ve Dünya’nın farklı enlemlerinde ısınmanın farklı olması ile gelen güneş ışınlarının bolluğu ilişkilendirilir.
Öğretmeniniz geceleri gözlenen soğumanın, Dünya’dan uzaya görünmez ışınların yayılması sonucu olduğu vurgulayacaktır. “Dünya’nın soğuması” konusuna; atmosferin sera etkisi, sera gazları, bu gazların miktarca çoğalmasının dünya iklimi üzerindeki uzun vadeli olası etkileri, buna bağlı deniz seviyesinin yükselmesi tehlikesi gibi konuları içine alan bir proje çalışması hazırlamaya ne dersiniz?

Bilgi: Atmosferi olmayan gezegenlerde gündüz-gece arasındaki sıcaklık farkı çok fazladır.

Soru: Neden kışın koyu,yazın açık renkli kıyafet giyeriz?

Açıklama: Yüzeyin açıklığı-koyuluğu ile ısı tutma özelliği arasındaki ilişki “ışın soğurma”, “ışın yutma olayıyla ilgilidir.Açık rekli giysiler ışığın çoğunu yansıtır,yazın açık renkli giysi giyersek serin hissederiz.Koyu renkli giysiler ışığı yutar-soğurur,bizi ısıtır,onun için kışın koyu renkli elbise giyeriz.

* Yansıtan Yüzeyler Isıyı da Yansıtır.

Sınıfa getirilen bir termosun hangi amaçla kullanıldığı hatırlandıktan sonra, kapağı açılıp iç yüzeyi inceleyeceksiniz. İç yüzeyin neden ayna gibi parlak tasarlandığı tartışacaksınız. Yansıtan renksiz yüzeylerin ışınları tutmadıkları için ısınmadıkları sonucu çıkarılır.

Açıklama: Yansıtıcı yüzeylerin ısı yalıtımı sağlaması gerçeğinin günlük hayata yansıyan bir uygulaması da ayna cepheli modern binalardır.

Radyasyon (Işıma) genel anlamda enerjinin uzayda dalgalar ya da tanecikler ( Fotonlar ) halinde yayılmasıdır. Isı, ışık ve radyo dalgaları günlük yaşamdan bildiğimiz ışıma yoluyla yayılma örnekleridir. Evlerde ısınma amacıyla kullanılan radyatörler de isimlerini ısı yayıcı anlamına gelmek üzere aynı kökten alırlar.

Kaynak: Elektromanyetik Dalgalar ve İnsan Sağlığı Sıkça Sorulan Sorular ve Yanıtları, TÜBİTAK-BİLTEN, 2001.

Bunedir.Org